Kościół św. Klemensa w Sewastopolu

Wstęp

Kościół pw. św. Klemensa męczennika w Sewastopolu to jeden z ważniejszych obiektów sakralnych na Półwyspie Krymskim. Jego historia to nie tylko opowieść o architekturze i religii, ale także o zawirowaniach politycznych i społecznych, które miały wpływ na losy tej świątyni. Zbudowany w 1911 roku, kościół przeszedł wiele zmian, od momentu powstania, przez okres prześladowań religijnych w Związku Radzieckim, po współczesne dążenia do odzyskania i renowacji budynku. W artykule przedstawimy historię kościoła, jego architekturę oraz znaczenie dla lokalnej wspólnoty katolickiej.

Historia budowy kościoła

Plany budowy kościoła katolickiego w Sewastopolu sięgają połowy XIX wieku. Wówczas jednak rozpoczęcie prac zostało przerwane przez wojnę krymską, która wymusiła na władzach miasta przekierowanie materiałów budowlanych na umocnienia obronne. Pomimo trudności, w 1871 roku założono katolicką kaplicę pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, co stanowiło krok w stronę zaspokojenia potrzeb duchowych rosnącej społeczności katolickiej w regionie.

Do 1896 roku wspólnota katolicka zmuszona była wynajmować prywatny budynek na potrzeby modlitwy, co często prowadziło do przeludnienia. W 1898 roku wierni złożyli prośbę o budowę nowego kościoła, a dwa lata później ministerstwo spraw wewnętrznych udzieliło zgody na realizację projektu. Działkę pod budowę ofiarował mieszkaniec miasta J. I. Kamiński, a prace rozpoczęto dopiero w maju 1905 roku, zgodnie z projektem inżyniera wojskowego Tereckiego.

Architektura kościoła

Pierwotnie projekt zakładał budowę kościoła w stylu gotyku angielskiego, który miał charakteryzować się strzelistymi kształtami i ostro zakończonymi łukami. Kościół miał mieć trzy nawy oraz podpiwniczenie. Centralnym punktem architektury miała być wysoka wieża zwieńczona krzyżem, otoczona licznymi szpiczastymi oknami i rozetami dekorowanymi kolorowymi witrażami. Na bocznych ścianach fasady przewidziano miejsce na figury świętych.

Niestety, ze względu na ograniczenia finansowe nie udało się zrealizować wszystkich założeń projektowych. Ostatecznie budowa została zakończona w 1911 roku, a wieża okazała się niższa niż pierwotnie planowano. Jednak mimo tych niedociągnięć, kościół stał się ważnym miejscem dla katolików w Sewastopolu.

Losy kościoła po rewolucji październikowej

Po rewolucji październikowej wielu wiernych opuściło Krym w poszukiwaniu lepszych warunków życia za granicą. Mimo tego kościół kontynuował swoją działalność do 1936 roku, kiedy to radziecka władza postanowiła zamknąć go i zarekwirować na cele kulturalne oraz oświatowe. W wyniku tych działań ksiądz Matias Gudaitis został rozstrzelany, a świątynia przeszła radykalną metamorfozę. W czasie obrony Sewastopola podczas II wojny światowej kościół służył jako radiowęzeł i doświadczył uszkodzeń od bombardowań.

W 1960 roku obiekt został przekształcony w kino dla dzieci o nazwie „Przyjaźń”, co oznaczało dalsze zaniedbanie jego sakralnego charakteru. Aby dostosować budynek do nowych funkcji, przed głównym wejściem dodano dwupiętrową betonowo-szklaną dobudówkę, co całkowicie zasłoniło gotycką fasadę. Wnętrze kina również nie przypominało pierwotnej świątyni; jedyne pozostałe fragmenty architektury gotyckiej znajdowały się za ekranem kinowym.

Próby odzyskania kościoła

Po rozpadzie ZSRR sytuacja wspólnoty katolickiej w Sewastopolu uległa poprawie. W 1992 roku utworzono katolicką wspólnotę św. Klemensa, która zaczęła ubiegać się o zwrot kościoła zgodnie z postanowieniem prezydenta Ukraina z dnia 4 września tego samego roku. Niestety Rada Miejska Sewastopola przez wiele lat odmawiała oddania nieruchomości wspólnocie religijnej.

W międzyczasie katolicy starali się zachować pamięć o dawnym kościele i planowali jego renowację oraz przywrócenie mu sakralnego charakteru. W listopadzie 2008 roku miała miejsce liturgia w pomieszczeniu byłego kościoła, jednak był to jedyny taki przypadek od dłuższego czasu.

W 2010 roku kino „Przyjaźń” zakończyło działalność, a budynek został zamknięty. Po usunięciu ekranu kinowego w 2011 roku odkryto, że prezbiterium świątyni jest praktycznie nietknięte mimo prób zatarcia wszelkich śladów jej sakralnego przeznaczenia przez władze komunistyczne.

Przekazanie kościoła wspólnocie katolickiej

Rok 2018 okazał się przełomowy dla losów kościoła pw. św. Klemensa męczennika. 3 czerwca odbyła się ceremonia przekazania budynku wspólnocie katolickiej z udziałem biskupa pomocniczego diecezji odesko-symferopolskiej Jacka Pyla oraz przedstawicieli lokalnych władz. Parafianie mieli nadzieję na długotrwałą renowację budynku oraz przywrócenie mu dawnego blasku.

Planowane prace remontowe obejmują m.in. odbudowę wieży zgodnie z pierwotnym projektem oraz w

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).