Józef Handzelewicz

Wstęp

Józef Handzelewicz, urodzony 4 lutego 1880 roku w Warszawie, był wybitnym polskim architektem i ceramikiem. Jego życie zawodowe oraz dorobek artystyczny pozostają ważnym elementem polskiej kultury architektonicznej XX wieku. Handzelewicz był nie tylko uznawanym projektantem, ale także aktywnym uczestnikiem życia społecznego, w tym radcą Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni w 1936 roku. Zmarł 26 stycznia 1963 roku, pozostawiając po sobie ślad w postaci licznych projektów budowlanych oraz innowacji w dziedzinie ceramiki budowlanej.

Życie i edukacja

Józef Handzelewicz pochodził z rodziny o silnych tradycjach intelektualnych. Jego ojciec, Maksymilian Handzelewicz, oraz matka, Dorota z Obiełów, zapewnili mu solidne podstawy edukacyjne. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął pracę jako rysownik w pracowniach architektonicznych, gdzie zdobywał cenne doświadczenie pod okiem uznanych architektów, takich jak Józef Pius Dziekoński. W 1905 roku Handzelewicz wyjechał do Niemiec, gdzie rozpoczął studia architektoniczne na Politechnice w Darmstadt. Po zakończeniu nauki w 1911 roku powrócił do Warszawy i założył własną pracownię architektoniczną.

Działalność zawodowa przed I wojną światową

Na początku swojej kariery Handzelewicz projektował pałacyki i dwory ziemiańskie w Galicji Wschodniej. Jego prace wyróżniały się dbałością o detale oraz estetykę, co szybko przyniosło mu uznanie w środowisku architektonicznym. W trakcie I wojny światowej Handzelewicz angażował się w działalność publiczną, zasiadając w Wydziale Zdrowia Publicznego Zarządu m.st. Warszawy oraz pełniąc funkcję zastępcy społecznego opiekuna okręgowego. Po wojnie jego kariera nabrała tempa – został dyrektorem Komitetu Odbudowy Kraju przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Okres międzywojenny i innowacje ceramiczne

Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej Handzelewicz powrócił do Warszawy i nawiązał współpracę z różnymi instytucjami budowlanymi. W 1928 roku przeniósł się do Grudziądza, gdzie objął stanowisko kierownika i udziałowca Pomorskich Zakładów Ceramicznych. To właśnie tam skoncentrował swoje wysiłki na rozwoju innowacji w dziedzinie ceramiki budowlanej. Opracował nowe metody produkcji dachówek cienkościennych oraz elementów ażurowych, które znalazły szerokie zastosowanie w budownictwie. Jego prace były publikowane w renomowanych czasopismach branżowych, a niektóre z jego wynalazków zostały opatentowane.

Publikacje i współpraca z innymi specjalistami

Handzelewicz był również autorem wielu artykułów dotyczących ceramiki budowlanej i architektury. Wspólnie z Alfredem Dziedziulem opublikował książkę „Nowoczesna ceramika budowlana”, która ukazała się drukiem w 1935 roku. Publikacja ta stała się ważnym materiałem dla architektów i inżynierów zajmujących się tym obszarem budownictwa.

Działalność po II wojnie światowej

Po wybuchu II wojny światowej Handzelewicz powrócił do Warszawy, gdzie musiał zmierzyć się z nową rzeczywistością powojenną. Po 1945 roku podjął pracę w Biurze Projektów Ceramiki Budowlanej przy Ministerstwie Budownictwa, kontynuując rozwój swoich pomysłów dotyczących ceramiki budowlanej. Ponadto nauczał młodych adeptów sztuki architektonicznej w Technikum Budowlanym, przekazując swoje doświadczenie i wiedzę kolejnym pokoleniom.

Rodzina i życie osobiste

W 1914 roku Józef Handzelewicz ożenił się z Marią z Kucharskich. Para doczekała się córki Małgorzaty Handzelewicz-Wacławek (znanej również jako Maria Małgorzata), która poszła w ślady ojca i została architektem. Jej syn Jakub Wacławek również kontynuował rodzinną tradycję, zostając architektem.

Dorobek architektoniczny Józefa Handzelewicza

Dorobek architektoniczny Józefa Handzelewicza jest imponujący i obejmuje wiele istotnych projektów realizowanych zarówno przed, jak i po II wojnie światowej. Do najważniejszych realizacji należą:

• Gmach Pocztowej Kasy Oszczędności w Warszawie u zbiegu ulic Jasnej 9 i Świętokrzyskiej 31/33 (obecnie urząd pocztowy Warszawa 1)
• Przebudowa Gimnazjum Królowej Jadwigi przy placu Trzech Krzyży 1 w Warszawie
• Willa własna przy ulicy Morszyńskiej 29 w Warszawie
• Willa przy ulicy Frascati 12 w Warszawie
• Dom Mieszkalny Pocztowej Kasy Oszczędności przy ulicy Ludnej 9 w Warszawie
• Siedziba oddziału Pocztowej Kasy Oszczędności przy ulicy Gabriela Narutowicza 45 w Łodzi
• Projekt przebudowy ratusza we Lwowie
• Projekt kina „Sokół” w Zakopanem (1929)

Zakończenie

Józef Handzelewicz był postacią niezwykle wpływową na polskiej scenie architektonicznej XX wieku. Jego osiągnięcia zawodowe oraz wkład w rozwój ceramiki budowlanej stanowią ważny element dziedzictwa kulturowego Polski. Jako projektant wniósł wiele wartościowych idei i rozwiązań technicznych, które kształtowały oblicze polskiego

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).